Todo comunicación

Web 2.0: “todas aquelas utilidades e servizos de Internet que se sustentan nunha base de datos, a cal pode ser modificada polos usuarios do servizo, ben sexa no seu contido (engadindo, cambiando ou borrando información,  ou asociando datos á información existente), ben na forma de presentalos, ou en contido e forma simultaneamente.“- (Ribes, 2007)

Facebook, Tuenti, Twitter, Blogger, Flickr, Del.icio.us, Google Maps, Amazon, Gmail, Wikipedia… Todas estas ferramentas permiten aos usuarios desenvolver día a día o que hoxe coñecemos como web social, que se sustenta na web 2.0 arriba definida.  Todas elas contan con miles ou millóns de seguidores a escala planetaria, que nin sequera comprenden exactamente o seu funcionamento; o que realmente os atrae é un único obxectivo: comunicarse, relacionarse. A web social é a nova forma de comunicación das masas, do “pueblo llano”, que xa non precisa un experto informático ou un profesional da información para crear e colgar contidos web. Non require coñecementos, posto que se trata de ferramentas bastante intuitivas (como tantas veces oímos estas semanas no MCCD), e tampouco dun desembolso en tecnoloxía, xa que a maioría son gratuitas. A gratuidade foi precisamente o elemento popularizador da nova comunicación: a xente descubriu que pode reencontrarse con vellos amigos, buscar parella ou enamorarse sen buscalo, compartir as fotografías do seu último viaxe a París coa familia, etc.

Realmente, a revolución chegou cando a primeira persoa que colgou unha foto entendeu que non só interesaba á súa familia, senón que un montón de usuarios dese servizo, con intereses similares, comentaban sen cesar sobre o contido que acababa de crear. Isto non só sucede coas fotografías ou cos vídeos (caso de Youtube). A blogosfera ou universo blog move cada día a millóns de usuarios que se animan a escribir sobre temas variados, que hai 20 anos era impensable que interesaran a ninguén, e moito menos aos medios de comunicación. Cada vez máis, as novidades e exclusivas saltan antes a formatos como Twitter, de forma que os medios se involucran en comunidades sociais como fonte de información.

Forofos e detractores

Como acostuma suceder cando unha nova forma de comunicación aparece (anteriormente coa radio e a televisión), álzanse voces para desprestixiala e advertir sobre os seus perigos. O que quero resaltar aquí non son as ameazas que se agochan detrás dun mal uso da web social, que as hai, senón destacar o volume de posibilidades que este novo universo web nos ofrece.

- Información: a web 2.0 abre aos medios unha nova forma de chegar a fontes de datos e información que doutro xeito serían inalcanzables, ao tempo que permite unha interacción real co usuario/lector (máis alá dos comentarios, cartas ao director, etc.).  Por primeira vez os profesionais poden e deben centrarse na calidade do contido, e non na cantidade. A especialización entendida como profundización é o camiño que deben seguir se queren sobrevivir (xornalismo de cantidade/xornalismo de calidade).

- Educación: a web educativa 1.0 xa queda lonxe no tempo, e cada vez son máis os usos docentes que se lle dan a internet. Desde a 2.0 e camiñando cara a web semántica da que falamos en clase no último bloque de contidos do profesor J. L. Orihuela, a interacción profesor-alumnos é cada vez maior, deixando atrás o volcado de contidos cerrados polo profesor que o alumno unicamente consultaba. Os estudantes poden non só acceder ao contido, senón crealo. Nacen tamén os Webquest e outro tipo de ferramentas que permiten avaliar a aprendizaxe dos alumnos sen recurrir ao típico exame. A motivación aumenta proporcionalmente cando aumentan as posibilidades.

- Socialización: en contra da idea xeralizada de que a web social, da man dos chats e foros e novas tecnoloxías como Second Life, inciden no illamento das persoas, os especialistas da comunicación dixital sosteñen a postura contraria. Os usuarios buscan precisamente relacionarse, conversar e socializar; ese é o motivo polo que os internautas colgan fotos, comentarios e contidos na rede.

El aprendiz de detective, por Alberto Sánchez

(http://www.unav.es/digilab/proyectosenl/0001/final/aprendiz_detective/index.htm)

Modelo e xénero:  xénero interactivo de hiperficción, baseado no modelo de xogo narrativo.

Sinopse:  a web presenta o escenario dun asasinato do cal o usuario se debe facer cargo no papel de detective encargado do caso. A “portada” da web establece a situación de saída da aventura: a viuda como primeira sospeitosa do crime e as primeiras pistas a seguir.

ANÁLISE

De seguido vou desglosar unha por unha as características do modelo que nos explicou en clase o profesor J. L. Orihuela:

a) Aproveitamento do potencial comunicativo da web-.

O punto forte desta historia é sen dúbida o uso do suspense como método de enganche do usuario, que grazas ás posibilidades que ofrece o entorno web,  é moito maior ca se se tratase dun libro ou película. Explícome: o usuario non é un simple lector ou espectador da historia, senón que participa dela, sentindo que ten o control de decidir por donde seguir explorando. Ao mesmo tempo, e como o profesor Orihuela nos explicou en clase, esta sensación de control é tan só iso, unha sensación, xa que o autor/creador define as distintas direccións que o visitante da páxina pode escoller dende un principio, coa intención de chegar ao final que predeterminou.

Isto é tanto así, que a única decisión do visitante da web radica en pinchar entre dous botóns que o creador ofrece ao final de cada minicapítulo, e que determinan cara a onde viaxas na historia, asumindo unha ou outra hipótese/conclusión que che conduce cara o final escollido polo deseñador. Un dos camiños “castiga” ao lector, posto que o leva a ter que escoller o botón que previamente rexeitou para poder continuar explorando o relato. Ao cruzar o umbral da metade da historia, o usuario perde esta opción, e xa só pode continuar nunha dirección predefinida polo autor, premendo un único botón.

Esta idea de suspense vese arroupada pola estética da páxina, que so contén as cores negra e branca, e pola disposición do texto, xa que cada minicapítulo deixa ao usuario “co mel nos labios”, esperando non equivocarse e escoller o camiño menos apetecible.  A historia precipítase a medida que avanza, provocando realmente sensación de agobio por non ser quen de resolver o caso. Todos estes elementos convirten ao usuario no tempo que tarda en explorar o produto nun verdadeiro detective.

En relación coa estética da páxina boto en falta unha mellor aproveitamento das posibilidades multimedia que ofrece a web, xa que tan so se utilizan dúas fotografías, que se repiten continuamente.  Sen embargo, cabe destacar o mantemento dos botóns Principio, Reglas del juego, Salida ao longo da obra, de forma que como usuario poidas moverte comodamente por ela, volver ao inicio ou abandonala cando o desexes.

b) Distribución de competencias narrador-usuario-. (Explicado no punto anterior).

c) Nivel de clausura/apertura da obra-.

O usuario coñece a historia a través dos enlaces que o narrador previamente configurou para chegar a un obxectivo: a solución do asasinato, decidida por el mesmo. Polo tanto, e tendo en conta o explicado no punto un sobre os posibles movementos do usuario, podemos afirmar que o universo está previamente definido e cerrado polo autor (universo clausurado), que se conforma como arquitecto único do espazo, de forma que o usuario asume o seu punto de vista narrativo. Cada páxina presenta un momento específico da investigación, cunhas características determinadas polo narrador, que o usuario non pode modificar: asume o punto de vista narrativo do autor, e métese no papel que este lle preparou.

As posibles combinacións de traxecto que o usuario pode seguir en función das súas preferencias son limitadas, e levan a un único final: o decidido polo narrador. Trátase neste sentido dunha obra un pouco tiránica (cada vez o visitante conta con menos variables de xogo que poder controlar/modificar).

d) Sensación de xogo/narración-.

A historia non ten demasiada sensación de xogo, xa que o límite nas combinacións fai que os camiños a seguir tamén estean limitados, pero o que si está ben desarrollado é a sensación de narración; como xa dixen, segue o esquema da narración literario de ficción e suspense tradicional.

e) Funcións do narrador-.

A primeira delas que cabe destacar é a de deseñador do espazo, previa ao deseño gráfico e á programación. A realización do mapa de hipertextos é fundamental para o desenvolvemento posterior da web, aínda que o usuario non percibe ningún destes elementos durante a navegación. O traballo de deseño agóchase detrás dun botón que ofrece posibilidades ao internauta, e que lle permite escoller as opcións de exploración. O mesmo sucede coa construcción do hipertexto: outra das funcións dos narradores dixitais. A distribución dos tipos de enlaces (interno-externo, target self-blank, intuitivo-oculto, permanente-dinámico) e os modelos de hipertexto (concéntrico, paralelo, de estrella, etc.) tamén son básicos para o desenrolo da web, e son elementos descoñecidos para o usuario.

A organización da navegación desta páxina é mínima, contando tan só cun menú con tres opcións, que permanece visible ao longo da navegación (principio, regras do xogo, saída).

O diálogo e interactividade da páxina están pouco desenvoltos. Como xa expliquei anteriormente, as posibilidades de multimediabilidade e interactividade foron pouco explotadas.

O tempo da narración predeterminado polo autor, que en clase denominamos tempo de relato ou interno, forma parte da historia na que se ve inmerso o usuario desde a primeira liña de texto que le.

As funcións de organizador de contextos (con links a recursos externos á páxina) e optimizador non están explotadas nesta web.

Mapa de hipertexto del sitio

Heartbeat

Todo comunicación by Silvia Cancela Cancela is licensed under a Creative Commons Reconocimiento-Compartir bajo la misma licencia 3.0 España License.
Based on a work at www.todocomunicacion.wordpress.com.
Permissions beyond the scope of this license may be available at www.todocomunicacion.wordpress.com.